A t h u g a s e m d i r   v i ð  l a g a f r u m v a r p  þ e t t a.

Inngangur

Með frumvarpi þessu er lögð fyrir Alþingi endurskoðuð tekjuáætlun og tillögur um breytingar á fjárheimildum ýmissa fjárlagaliða ársins 2002. Tillögurnar eru í samræmi við framvindu ríkisfjármála það sem af er árinu. Tekið er tillit til nýrrar lagasetningar, ófyrirséðra útgjalda, breytinga á forsendum og ákvarðana ríkisstjórnarinnar um ný útgjöld.

Endurskoðaðar afkomuhorfur árið 2002. Fjárlög ársins 2002 voru afgreidd með 18,5 milljarða króna tekjuafgangi. Heildartekjur voru áætlaðar 257,9 milljarðar og útgjöld 239,4 milljarðar. Lánsfjárafgangur var áætlaður 38,3 milljarðar og byggðist m.a. á þeim forsendum að söluhagnaður frá fyrra ári næmi 21,5 milljörðum vegna áforma um sölu á Landssíma Íslands í árslok 2001 og að eignasala á þessu ári verði 20 milljarðar króna. Nú hafa áætlanir um tekjur og gjöld verið endurmetnar í ljósi efnahagsmála, gengisbreytinga, kjarasamninga o.fl.

Endurskoðuð afkoma ríkissjóðs sýnir að tekjuafgangur lækkar um 1,3 milljarða frá áætlun fjárlaga og verður 17,2 milljarðar. Lánsfjárafgangur lækkar talsvert vegna þess að ekki varð af áformum um sölu eigna í árslok 2001 en áform um 20 milljarða eignasölu á þessu ári eru óbreytt. Lánsfjárafgangur stefnir þannig í 20,7 milljarða í stað 38,3 milljarða í fjárlögum. Til lækkunar koma 21,5 milljarðar vegna þess að ekki varð af sölu eigna í árslok 2001 og handbært fé er 2,7 milljörðum minna en áætlanir gerðu ráð fyrir, einkum vegna innlausnar spariskírteina fyrir gjalddaga sem eykur greidda vexti. Á móti kemur að innheimtar afborganir af veittum lánum verða 6,6 milljörðum meiri en áætlað var. Rýrnar því lánsfjárjöfnuðurinn um 17,6 milljarða. Þær breytingar verða á ráðstöfun lánsfjárafgangs að í stað þess að greiða niður skuldir er nemur 15,2 milljörðum verða greiddar skuldir umfram nýjar lántökur 3,6 milljarðar, framlag í LSR er óbreytt eða 9 milljarðar en staðan við Seðlabanka Íslands batnar um 8 milljarða í stað 4 milljarða eins og áformað var í fjárlögum.

Eins og undanfarin ár er vakin athygli á því að ekki er beint samhengi á milli þeirra fjárheimilda sem sótt er um í frumvarpinu og áætlaðra útgjalda árið 2002. Kemur þar einkum tvennt til: Í fyrsta lagi eru veittar fjárheimildir til umframútgjalda stofnana frá fyrri árum sem þegar hafa verið gjaldfærð í reikningum ríkisins, svonefndur uppsafnaður rekstrarhalli. Í öðru lagi verða ekki öll umframgjöld bætt á árinu og reynslan sýnir að fjárheimildir verða ekki að fullu nýttar á árinu, t.d. í vegamálum. Þannig flytjast ónýttar fjárveitingar á milli ára eða umframgjöld verða dregin frá útgjaldaheimild næsta árs.

Hér á eftir verður fjallað um breytingar á tekjum, gjöldum og lánsfjármálum ríkissjóðs miðað við niðurstöður fjárlaga 2002.