2 Gjöld A-hluta

Fjármálaráðuneytið hefur í samvinnu við önnur ráðuneyti lagt mat á fjárvöntun til einstakra verkefna og stofnana. Leitað hefur verið skýringa á þeim og lögð til viðbrögð. Miðað er við að í fjáraukalögum verði bætt ófyrirséð útgjöld, áhrif kjarasamninga og nýrrar löggjafar. Þá er tekið tillit til breytinga á gengi, endurskoðunar áætlana almannatrygginga, vaxtagjalda og fleiri liða sem lögbinda útgjöld. Einnig er tekið tillit til ákvarðana ríkisstjórnarinnar um ný útgjöld. Loks er rekstrarhalli nokkurra stofnana gerður upp og er þá miðað við að fram hafi farið endurskipulagning á fjármálum eða stjórnun þannig að tryggt verði að rekstur verði framvegis innan fjárheimilda.

Í frumvarpinu er lagt til að fjárheimildir verði hækkaðar samtals um 7,3 milljarða króna, þar af eru stærstu breytingarnar í heilbrigðis- og félagsmálum. Lagt er til að útgjöld heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins hækki um tæplega 3 milljarða króna, mest vegna hallareksturs sjúkrastofnana og sjúkratrygginga. Útgjöld til félagsmála hækka um tæplega milljarð, einkum vegna aukins atvinnuleysis og aukinna útgjalda Ábyrgðasjóðs launa. Þá hækka framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga um rúmlega 500 m.kr. og framlög til Lánasjóðs íslenskra námsmanna um tæplega 160 m.kr. Loks hækka launa- og verðlagsmál um 900 m.kr. vegna kjarasamninga og kjaraúrskurða en á móti lækka gengisbundin útgjöld um rúmlega 450 m.kr. Aðrar breytingar eru vegna ýmissa tilefna og eru skýrðar í athugasemdum við einstaka fjárlagaliði.

Rekstrarkostnaður verður um 4 milljarðar umfram áætlun fjárlaga. Þar ef er 1,3 milljarðar til reksturs sjúkrahúsa vegna hallareksturs, kostnaðar við S-merkt lyf og vinnutímatilskipunar EES. Um 800 m.kr. er vegna kjarasamninga og kjaraúrskurða og greiddur er 205 m.kr. uppsafnaður rekstrarhalli Tækniskóla Íslands sem var breytt í háskóla um mitt ár. Þá lækka sértekjur um 140 m.kr. vegna lækkunar á komugjöldum á heilsugæslustöðvar í kjölfar aðgerða til að vinna á móti hækkun vísitölu í upphafi ársins.

Neyslu- og rekstrartilfærslur aukast um tæplega 2,6 milljarða samkvæmt frumvarpinu. Þar af munar mest um rúmlega 900 m.kr. hækkun sjúkratrygginga, atvinnuleysisbætur aukast um 500 m.kr. og aukin tilfærsluframlög til reksturs hjúkrunarheimila nema um 490 m.kr. Útgjöld Ábyrgðasjóðs launa aukast um 300 m.kr. og framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga um 513 m.kr., þar af eru 322 m.kr. útgjöld þessa árs. Ný framlög til að styrkja innlenda grænmetisframleiðslu eru samtals 280 m.kr. Loks hækka framlög til Lánasjóðs íslenskra námsmanna um tæplega 160 m.kr. og til byggðaáætlunar eru færð 200 m.kr. framlög. Aðrar breytingar eru minni. Á móti hækkunum tilfærsluliða lækka aðildargjöld menntamálaráðuneytisins til verkefna ESB um 96 m.kr. og gengisbundnir tilfærsluliðir lækka um 372 m.kr. vegna styrkingar á gengi krónunnar.

Fjármagnskostnaður eykst um 240 m.kr. m.a. vegna þess að lán verða ekki greidd eins mikið niður og áformað var í fjárlögum. Greiddir vextir hækka mun meira eða um tæplega 3,5 milljarða og felst skýringin aðallega í því að spariskírteini hafa verið innleyst fyrir gjalddaga og breytingar verða á greiðsluheimild vaxta af mörkuðum tekjum.

Viðhalds- og stofnkostnaður verður 630 m.kr. umfram áætlun. Þar af eru 150 m.kr. til að ljúka við nýbyggingu við Kennaraháskóla Íslands og tæplega 100 m.kr. til nýrra fjárhagskerfa ríkisins vegna vanáætlaðs virðisaukaskatts. Framkvæmdir flugmálaáætlunar verða 125 m.kr. umfram áætlun vegna Reykjavíkurflugvallar. Farið er fram á 90 m.kr. vegna uppsafnaðs viðhaldskostnaðar flugflota Landhelgisgæslu Íslands og farið er fram á 70 m.kr. flýtigreiðslu til byggingar barnaspítala. Loks má nefna 66 m.kr. til kaupa á Gljúfrasteini í Mosfellsdal ásamt listaverkum og rúmlega 80 m.kr. í innréttingar, húsgögn og tölvulagnir í nýju leiguhúsnæði Hagstofu Íslands. Á móti kemur að 200 m.kr. stofnkostnaðarframlag til eignarhaldsfélaga á landsbyggðinni fellur niður. Í áætlunum um útgjöld árið 2002 er gert ráð fyrir að ónýttar stofnkostnaðarheimildir nemi um 500 m.kr.

Nánar er fjallað um breytingar á útgjaldaheimildum í athugasemdum við einstaka fjárlagaliði.